18. Fizik Haftası

15 - 21 Şubat 2021

Türkiye’de fizik üzerine yapılan en uzun soluklu öğrenci etkinliklerden biri olan Fizik Haftası, 18. kez sahalarda. Pandemi nedeniyle Zoom üzerinden çevrimiçi olarak yapılacak etkinlikte, geçen program sonrasında aldığımız tavsiyelere de uygun olarak, sürekliliği sağlayabilmesi ve ders arası sohbetlerin yerini bir nebze doldurabilmesi için Discord kanalımızı da kullanarak beraber olacağız. Yine kuramsal fizikten deneysel fiziğe geniş bir yelpazede konuların ele alınacağı fizik dolu haftamıza başta lisans ve yüksek lisans olmak üzere tüm fizik öğrencileri ve meraklıları davetlidir.

Bu seferki Duygu Balcan Konuşması, önceden Duygu'nun doktora sonrası beraber epidemiyoloji çalışmaları yaptığı ve pandemi sırasında konunun da uzmanı olduğu için yaptığı çalışmalarıyla güncel hayatta ve medyada da artık oldukça bilinen, Northeastern University College of Science'tan Alessandro Vespignani tarafından verilecektir.

ProgramKayıt

Responsive image

Poster resmi: James R. Eads


Program

15 Şubat Pazartesi

20:00 - 21:00

Kuramsal fizikçinin alet çantası

Cem Eröncel (DESY) cem.eroncel@desy.de

Teorik olarak, bir kuramsal fizikçinin üretken olabilmesi için kağıt ve kalem yeterliyse de, günümüzdeki yoğun bilgi akışı, karmaşık problemler ve gezgin olabilme ihtiyacı bizi dijital çözümlere yönlendiriyor. Bu konuşmada, bir kuramsal fizikçi adayı olarak günlük olarak kullandığım ve işimi kolaylaştıran çeşitli uygulamalar ve programlama dillerinden bahsedeceğim. Verdiğim örnekler çoğunlukla açık kaynaklı yazılımlar olacak, ancak akademik camiada yaygın olarak kullanılan birkaç ticari yazılıma da kısaca değineceğim.

Bu konuşmanın bir ders olarak değil, farklı disiplinlerde çalışan bilim insanı adaylarının kendi kullandıkları çeşitli araçları tanıtacağı bir sohbet olarak düşünülmesi daha doğru olacaktır.

16 Şubat Salı

20:00 - 22:00

Kozmolojik Enflasyon Kuramı

Sermet Çağan (İstanbul Teknik Üniversitesi) cagans@itu.edu.tr

Evrendeki en eski elektromanyetik radyasyon olan kozmik arka alan ışınımından çıkarılan sonuçlar içerisinde büyük patlama kuramının açıklık getiremediği problemlere çözüm niteliğinde geliştirilen kozmolojik enflasyon kuramı, evrenin düzlük, ufuk ve monopol problemlerine neden olan mekanizmayı açıklamayı amaçlar. Bu derste, bu problemlerin neler olduğunu anlayıp daha sonra enflasyon teorisinin bu sorunların nasıl bir evrensel çağ sonucunda ortaya çıkabileceğini veya bu problemlerden bazılarının aslında bir problem olmadığını ve sadece soruna çözüm için oluşturulan mekanizmanın getirdiği bir sonuç olduklarını tartışacağız.

17 Şubat Çarşamba

20:00 - 22:00

Skaler Tensor Gravistasyon Kuramlarında Enflasyon

Kemal Akın (İstanbul Teknik Üniversitesi)

Modern kozmolojinin temel dayanaklarından biri olan enflasyon, evrenin erken evrelerinde ivmelenerek genişleme dönemidir. Enflasyon Kuramı, evrenin başlangıç koşullarına dair tarihsel öneme sahip pek çok kozmolojik problemin çözümünün yanı sıra, evrenin büyük ölçekli yapısının anlaşılması hususunda büyük önem arz etmektedir.

Bu konuşmada, standart kozmolojinin kısa bir özetinden sonra, Genel Görelilik çerçevesinde inflaton adı verilen kanonik skaler alanın dinamiği ve Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (CMBR) gözlemlenebilirleriyle ilişkisi tartışılacak olup, bu mekanizmanın Alternatif Kütleçekim Kuramlarında işleyişi konuşulacaktır. Bununla birlikte, örnek bir gözlemlenebilirler analizi için kullanılan hesaplamalı yöntemler hakkında bilgi verilip, uygulama niteliğinde bir gösterim yapılacaktır.

Kaynaklar:

  • A. R. Liddle and D. H. Lyth, Cosmological Inflation and Large-Scale Structure, 2000
  • A. Linde, Inflationary Cosmology after Planck 2013, arXiv: 1402.0526
  • D. Baumann, TASI Lectures on Inflation, arXiv: 0907.5424

18 Şubat Perşembe

20:00 - 22:00

Parçacık hızlandırıcılarının besin kaynağı: EM dalgalar

Ezgi Sunar (IAP, Goethe University) sunarezgi@gmail.com

Parçacık hızlandırıcılarında sinyal ve güç iletimi EM dalgalarla sağlanmaktadır. Bu sunumda, iki ayrı projede yapılmış RF (radyo frekansı) dalga calışmaları temel EM kavramlarla ilişkilendirilerek açıklanacaktır. Projelerden biri, Boğaziçi Üniversite’sindeki Kandilli Algıç Ve Enstrümantasyon (KAHVE) Laboratuvarı’nda inşa edilmiş olan bir RF iletim hattı ve dolaştırıcının modellenip kurulması üzerinedir. İkinci proje ise, CERN’deki Super Proton Synchrotron (SPS) hızlandırıcısı üzerindeki demet ölçüm ekranlarına bağlı metal körüklerin içlerine monte edilmiş zırhların varlığını belirleyecek bir yöntemin geliştirilmesi üzerinedir. EM dalga uygulamaları, her iki projede de yapılan detaylı benzetim calışmaları ve deneysel ölçümlerle desteklenecektir.

19 Şubat Cuma

20:00 - 22:00

Düzlemler ülkesinde kütle çekimi: Jackiw-Teitelboim Kuramı

Utku Zorba (İstanbul Teknik Üniversitesi) zorba@itu.edu.tr

Bazen "bir adım ileri, iki adım geri” gibi görünsede, aslında 2 boyutlu kütle çekim teorileri hatta genel olarak düşük boyutlu kütle çekim teorileri, yüksek boyutlu teorilerin standart özelliklerini taşımasına rağmen önemli fiziksel olayları anlamada oldukça kolaylaştırıcı bir role sahiptirler. Örneğin kara deliklerde bilgi paradoksu, kütle çekimin kuantum özellikleri ve AdS/CFT (Anti- de Sitter Uzay-zamanı/ Konformal Alan Kuramı) gibi son yılların popüler araştırma konularında birer uygulama alanı olarak bu düşük boyutlu teoriler karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle düşük boyutlu teoriler, yüksek boyutlarda kavranması zor olan fiziksel olguları anlamayı kolaylaştırırken, hatta bazen bu yüksek boyutlu kuzenlerinden bile daha zengin olanaklar sunabilmektedirler. Bu nedenle aslında yaptığımız “bir adım geri, iki adım ileri” hareketidir. İki boyutlu kütle çekim teorisi mi olur diyebilirsiniz. Öyleyse, sizinle “düz ülke”’de bir gezintiye çıkalım. Karşımıza egzotik kara delikler, iki boyutlu (Anti)de Sitter uzay-zamanları ve “sınırlarda” yaşayan marjinel teoriler göstereceğim. Tüm bu bahsettiklerimizi son yıllarda popülerlik kazanan Jackiw-Teitelboim (JT) modelinin şimdilik klasik özelliklerini inceleyerek sürdüreceğim.

20 Şubat Cumartesi

13:30 - 15:00

Hamilton-Jacobi eşitliğinden Schrödinger Denklemi'ne

Özgür Çıldıroğlu (Ankara Üniversitesi) cildiroglu@ankara.edu.tr

Klasik mekanik için alternatif bir formülasyon olan ve mekanik sistemlerde korunumlu niceliklerin belirlenmesinde kullanılan Hamilton-Jacobi denklemi, parçacık hareketlerinin bir dalga olarak temsil edilebilmesine olanak sağlar. Bu bağlamda, Hamilton-Jacobi denkleminden başlanılarak Schrödinger denklemine ulaşılacak derste, fiziğin iki temel hareket teorisi, klasik ve kuantum mekaniği, arasındaki ilişkiler bütünsel bir bakış açısıyla ele alınacaktır. Derse katılmak için bir ön şart bulunmamaktadır.

15:30 - 17:00

Açık sistemlerin kuantum dinamiğine giriş: termalizasyon ve eşevresizlik

Onur Pusuluk (Koç Üniversitesi) onur.pusuluk@gmail.com

Bir klasik sistemin çevresiyle etkileşimi enerji, yük, kütle ya da parçacık gibi farklı niceliklerin değiş-tokuşu şeklinde gerçekleşebilir. Bir kuantum sistemi ise bunlara ek olarak çevresiyle bilgi alış-verişinde de bulunabilir. Bu derste genel bir açık sistem kuantum dinamiğinin önce Kraus operatörleri, ardından da kuantum master denklemleri ile nasıl betimleneceğine bakacağız. Sistem-çevre etkileşimlerinin ne zaman termal denge ile sonlanacağını, ne zaman kuantum-klasik geçişine sebep olacağını tartışacağız.

18:00 - 20:00

Computational Epidemiology at the time of COVID-19 (Duygu Balcan Konuşması)

Alessandro Vespignani (Northeastern University)

The data science revolution is finally enabling the development of large-scale data-driven models that provide real- or near-real-time forecasts and risk analysis for infectious disease threats. These models also provide rationales and quantitative analysis to support policy making decisions and intervention plans. At the same time, the non-incremental advance of the field presents a broad range of challenges: algorithmic (multiscale constitutive equations, scalability, parallelization), real time integration of novel digital data streams (social networks, participatory platform, human mobility etc.). I will review and discuss recent results and challenges in the area, and focus on ongoing work aimed at responding to the COVID-19 pandemic.

Konuşma İngilizce olacaktır.

21 Şubat Pazar

13:30 - 15:00

Kuantum geometrilerine kısmi bir giriş: Ağaçlarla iki boyutlu kuantum kütleçekim

Meltem Ünel (University of Copenhagen)

İki boyutlu kuantum kütleçekimi anlama çabalarında bir yaklaşım olan parçalı yapılara, fiziksel motivasyonu akılda tutarak bir giriş yapacağız. Odağımız, nedensel dinamik üçgen kaplamaları ile bijektif karşıtı (bilgisayar bilimciler ile olasılık teorisi çalışanların da hayli sevdiği) köklü düzlemsel ağaçlar olacak.

Göz korkutan terminolojisinin aksine işlevsel ve sezgisel olan bu yaklaşımla basit örnekler üzerinden tanışacağız.

16:00 - 17:00

Postdoc başvurularına geniş bir çerçeveden bakabilmek

Gizem Şengör (CEICO) sengor@fzu.cz

Doktora sonrası araştırmacı başvurularına insan ilk başta başvurumu yaptım redleri aldım gözüyle bakıyor. Ama sonrasında olan bitene dönüp bakınca, o başvurulardan türlü türlü fırsatlar çıkıveriyor. Ben kendi tecrübelerimden yola çıkarak, sizleri bağımsız çalışma fikrine doğru minik adımlar atmaya teşvik etmek umuduyla, başvurular ve proje başvuruları üzerine bir sohbet başlatacağım.


Kayıt formu

Sahip olduğumuz Zoom lisansından dolayı katılımcı sayımız sınırlıdır. Ancak konuşmaların tümü, YouTube kanalımızdan canlı olarak yayınlanacaktır. Zoom toplantısına katılamayanlar, tüm etkinliği oradan takip edebilecektir.


Geçmiş etkinlikler

Geçmiş fizik haftalarında anlatılan derslerin özetlerine arşiv sayfamızdan ulaşabilirsiniz.